Posted by: bsngoc | 31/01/2013

Người hát rong lớn của thế kỷ đã về cõi vĩnh hằng

Thế là người hát rong nổi tiếng nhất của Việt Nam đã ra đi về cõi vĩnh hằng sau 93 năm rong ruổi cùng vận nước nổi trôi. Thân xác của ông đã trở về lòng đất mẹ, nhưng những lời ca của ông sẽ vẫn còn ngân vang. Và, như thế ông vẫn còn sống với đời, với chúng ta.

Cũng như nhiều triệu người Việt Nam khác, tôi sinh ra và lớn lên trong thế giới âm nhạc của Phạm Duy, Văn Cao, Trịnh Công Sơn, Vũ Thành An, Từ Công Phụng … Nhưng trong những nhạc sĩ tài ba đó chỉ một mình Phạm Duy là tôi xem như một bậc kỳ tài. Tôi biết có người sẽ không hài lòng về nhận xét của tôi về Nhạc sĩ Phạm Duy, nhưng thiết tưởng tôi có quan điểm và chính kiến riêng, nên không ngần ngại nói lên ý kiến của mình. Cũng như sẽ không có một Trịnh Công Sơn thứ hai, chúng ta cũng sẽ không có một Phạm Duy thứ hai. Sự ra đi của ông để lại những nuối tiếc của hàng triệu người cũng là điều dễ hiểu.

Trong những bài viết gần đây về Phạm Duy, tôi thích nhất bài của Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn. Trong đó ông tóm lược một câu ngắn gọn: “Âm nhạc của Phạm Duy làm cho người Việt gần nhau hơn”. Quả đúng như thế. Nhưng tại sao âm nhạc Phạm Duy có cái hiệu ứng như thế? Tôi nghĩ tại vì mỗi chúng ta đều có thể tìm sự đồng cảm trong những lời ca của Phạm Duy. Mỗi chúng ta, từ bé đến già, từ anh nông dân đến chị bác sĩ, từ người bên lề trái đến kẻ lề phải đều có thể tìm thấy những ý tưởng mà Phạm Duy đã thay mặt chúng ta nói lên qua những bài nhạc bất hủ của ông. Chỉ cần một câu tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời cũng đủ để những người Việt có thể ngồi gần nhau hơn.

Âm nhạc của Phạm Duy dễ cảm hoá người nghe vì ông là một nghệ sĩ sống thật với mình. Cái sống thật đó có thể tóm gọn trong một chữ: đó là chữ đa. Đa tài. Đa tình. Đa đoan.

Phạm Duy là một con người đa tài. Điều này thì chắc chắn ai cũng ghi nhận. Ngay cả những người không ưa ông cũng công nhận ông là một nhạc sĩ có tài. Ông không chỉ nổi tiếng là tác giả của hơn 1000 ca khúc với nhiều chủ đề, mà còn là một nhà khảo cứu âm nhạc và có lúc là một ca sĩ. Không chỉ là một nghệ sĩ sáng tác, ông còn nổi tiếng là một người phóng tác. Tài phổ thơ thành nhạc của ông có lẽ vô song, xứng đáng với danh hiệu phù thủy âm thanh. Nói đúng ra, ông khởi đầu sự nghiệp bằng một bài phóng tác. Bài nhạc đầu tiên của ông là bài Cô hái mơ do ông phổ thành nhạc từ thơ của Nguyễn Bính. Ông đã phổ nhạc từ hơn 300 bài thơ. Có những bài thơ mới đọc qua có vẻ bình thường, nhưng qua tay Phạm Duy thì trở thành những bài ca nổi tiếng. Một nhà thơ có thể nói là “vô danh” (xuất thân từ cô bán vải trong Chợ Bến Thành) nhưng khi được ông phổ bài thơ Thuyền viễn xứ thì ai cũng biết đến Huyền Chi. Có thể nói không ngoa rằng ông là người “chấp cánh” cho những bài thơ và do đó những sáng tác của ông đã góp phần làm giàu thêm tiếng Việt.

Phạm Duy là một người đa tình. Ông cũng chẳng dấu diếm gì những “bê bối” tình cảm trong cuộc đời của ông. Trước 1975, trong những năm ở đỉnh cao sự nghiệp, ông là người có những cuộc tình sôi nổi. Báo chí Sài Gòn thuở đó dấy lên một phong trào đi tìm những cuộc tình của Phạm Duy mà ông không cách gì dập tắt được. Hồi ký của nhà thơ Hoàng Cầm cũng có những đoạn thuật lại chuyện Phạm Duy đa tình trong thời kháng chiến. Nhưng Phạm Duy không bao giờ tiết lộ danh tánh những người tình của ông, và ông vẫn trung thành với ca sĩ Thái Hằng cho đến cuối đời. Tình cảm là một chút xúc tác cho sáng tác. Công bằng mà nói những cuộc tình đó đã giúp cho ông sáng tác những bài tình ca rất hay. Có lần ông thú nhận rằng ông từng yêu tha thiết một nữ thi sĩ, người đã chia sẻ với ông hàng trăm bài thơ, một số sau này là những bài tình ca bất hủ. Trong những bài đó phải kể đến Chỉ chừng đó thôi, Ngày ấy chúng mình, Ngàn trùng xa cách.

Phạm Duy là một con người đa đoan. Ông có một cuộc đời sóng gió. Là người sống qua những thăng trầm của lịch sử, Phạm Duy là một chứng nhân của vận nước nổi trôi. Từ bỏ kháng chiến, ông “dinh tê”, rồi đi tuốt vào Nam. Miền Nam đã dung dưỡng ông và nhiều văn nghệ sĩ miền Bắc khác. Đến năm 1975, ông lại một lần nữa tỵ nạn ở tận bên Mỹ. Phải 30 năm sau ông mới quay về đất mẹ và vẫn hăng say sáng tác cho đến ngày từ giã cõi trần. Trong quãng thời gian dài trôi nổi đó ông đã để lại cho đời nhiều ca khúc đánh dấu những giai đoạn bi luỵ của lịch sử nước nhà.

Một người đa đoan thì có nhiều người thương kẻ ghét là chuyện bình thường. Trước năm 1975 một vài người trong giới văn nghệ gọi ông là một tài năng hư hỏng. Một thi sĩ khá nổi tiếng từng phê phán Phạm Duy là một kẻ có tài vô hạnh. Mới đây, một vài quan chức văn nghệ CS cho rằng Phạm Duy “có tội với đất nước”. Thiết tưởng còn quá sớm để nhân danh một chủ thuyết ngoại lai đi phán xét một nghệ sĩ. Tôi nghĩ rằng những kẻ đang lớn tiếng phê phán Phạm Duy có tội mới chính là những kẻ thật sự có tội với dân tộc và đất nước vì chính họ đã góp phần huỷ hoại văn hoá dân tộc và làm cho đất nước nghèo hèn. Tất cả những người vừa kể có cái đặc điểm chung: họ là những kẻ sống bám vào thành kiến. Vì sống bám vào thành kiến, nên họ không đủ lý trí để phân biệt giữa cá nhân tác giả và tác phẩm của tác giả. Picasso có cuộc sống “lăng nhăng” thì cũng không ảnh hưởng gì đến giá trị tác phẩm của ông. Việc Phạm Duy dinh tê hay tỵ nạn không phải là cái tội. Không thể và rất hèn khi phải nhân danh thứ “đạo đức cách mạng” ngoại lai để đi phán xét nhân cách và sự nghiệp của một người nghệ sĩ dân tộc. Một trăm năm sau người ta vẫn còn ca nhạc của Phạm Duy nhưng thử hỏi mấy ai còn nhớ đến những bài nhạc gọi là “cách mạng” kia?

Tính đa đoan của Phạm Duy còn thể hiện qua 3 con người trong ông. Con người tình cảm. Con người thời cuộc. Con người tâm linh.  Con người tình cảm của Phạm Duy sáng tác ra những ca khúc để đời như Chỉ chừng đó thôi, Bao giờ biết tương tư, Nghìn trùng xa cách. Có thể kể Tình ca, Quê nghèo … nằm trong nhóm “tình cảm” – tình yêu quê hương và dân tộc. Con người thời cuộc của Phạm Duy là tác giả của những ca khúc bi tráng như Chiến sĩ vô danh, Bà mẹ Gio Linh, Ngày trở về, Kiếp nào có yêu nhau, Kỷ vật cho em và sau này là Ngục ca. Con người tâm linh của Phạm Duy đã cho ra đời những tác phẩm sẽ còn đi cùng năm tháng như Đạo ca, Tâm caHoan ca, hay thậm chí Trường ca Hàn Mặc Tử.

https://i0.wp.com/www.phamduy.com/img/binhtrithien.jpg

Tuy nhiên, trên hết ông chỉ nhận mình như là một người hát rong. Ông từng nói rằng “Tôi vẫn tự nhận tôi là một người hát rong. Thế thì nếu quí vị vui thì tôi là con chuồn chuồn tôi đến đậu; nếu quí vị làm tôi buồn thì tôi con chuồn chườn lại bay đi!” Hình ảnh ông mặc bộ áo bà ba, đội nón cối, với cây đàn đúng là hình ảnh của một người hát rong, nhưng là một người hát rong vĩ đại nhất của Việt Nam. Có thể thêm rằng đó là người hát rong đa tài, đa tình và đa đoan. Nay thì người hát rong đó đã đi xa, nhưng những bài hát của ông vẫn còn ở lại với chúng ta.


Responses

  1. Người ta thường lầm lẫn và hay gán ép một Phạm Duy nhạc sĩ và một Phạm Duy đời thường. Tôi đến với Pham Duy như là người nghệ sĩ, chuyện đời thường của Phạm Duy không ăn nhập gì đối với tôi. Giữa ăn cướp, vô liêm sĩ, vô nhân tính tôi chọn đa tài, đa tình và đa đoan của ông như bs Ngoc đã diễn tả. Những người mệnh danh là “Nhạc Sĩ” cộng sản, chưa thấy ai thật sự cho đời một bản nhạc đi vào lòng người, thêm vào đó họ dùng “quan điểm vô sản” chửi bới, phê bình người nhạc sĩ tôi yêu mến thậm tệ. Nhạc sĩ Việt Cộng sống như “ông bình vôi” lão làng như nhà văn Phan Khôi đã một lần diễn tả trong truyện ngắn “Ông Bình Vôi”. Họ phê bình cho đã cái miệng mà không biết thẹn. Gần đây “Nhạc Sĩ” Phạm Tuyên đã tuyên bố “đừng nên đề cao nhạc Phạm Duy” đủ cho chúng chúng ta thấy tư duy bị điều kiện hóa cao độ. Ông làm gì cấm tôi đề cao Phạm Duy? Tôi không chút nào ngạc nhiên, từ lời của một đứa con theo “giặc” đã giết cha mình. Đối với tôi Phạm Quỳnh là một nhà văn hóa lớn, không biết trong thâm tâm “nhạc Sĩ” Phạm Tuyên coi cha mình như thế nào mà vẫn giữ tính “giai cấp”.đối với đảng của ông. Nếu ông ta chống lại sự đóng góp của cha mình, thôi rồi lại thêm một thằng “đâm cha thuốc chú”.

  2. Tối hôm qua tôi đến viếng Ông để vĩnh biệt và cám ơn Ông đã sáng tác và để lại cho người Việt hàng ngàn tuyệt phẩm. Ông ngủ nhé giấc nghìn thu thanh thản và mãn nguyện trong lòng mẹ Việt Nam.

  3. Tôi trân trọng những tác phẩm nghệ thuật có giá trị cho dù cá nhân người nghệ sĩ sáng tác ấy dưới mắt một số người thậm chí nhiều người là có những khuyết điểm. Chúng ta vẫn không thường nói “nhân vô thập toàn” đó sao? Tâm hồn chúng ta vốn dĩ đã nghèo nàn thì dại gì phải để nó lâm vào cảnh túng thiếu khi mà chỉ vì không chấp nhận tư cách cá nhân của một người nghệ sĩ tài hoa nào đó để rồi phải loại ra những tác phẩm nghệ thuật có giá trị mà họ đã dâng cho đời.

    Sông Lô

  4. Phạm Duy như một huy chương có 2 mặt :
    -âm nhạc : ông là một “phù thủy” của âm thanh và những ca khúc
    của ông rất phong phú và đa dạng.Tóm lại,PD.là một tài năng lớn.
    -tư cách : thực dụng qúa mức qua một vài hành vi xu nịnh lố bịch
    mà lẽ ra ông ta không cần phải làm như thế.Đối với ông,sự nghiệp
    âm nhạc mà ông tìm cách cứu vãn là trên hết.Điều đó xét ra cũng
    không đáng hoan nghênh cho lắm.Một người thực tài như ông sớm
    hay muộn cũng được người đời phục hồi,điển hình như các văn thi
    sĩ nhóm Tự Lực Văn Đoàn,ngay cả nhóm Nhân Văn Giai Phẩm v.v.

  5. Chưa nghe chưa biết Phạm Duy
    Nghe rồi mới biết nhạc hay quá trời.
    Chưa nghe chưa biết “Tình ca”.
    Nghe rồi mới biết Việt nam thế nào.
    Biết cho mong mỏi của ông
    Là Nam-Trung-Bắc đều là Việt nam.

  6. cám ơn bài viết này cho lớp hậu thế chúng em nhưng hiểu biết về một nhạc sỹ tài hoa, một đời rong hát rong đầy tình thương yêu

  7. Nhạc sỷ PHẠM DUY,đối với tôi là hàng trưởng thượng ,chỉ những kẻ kém tài mới ghen tị với tài năng của ông,ông có lạ gì bản chất cộng sản,2 lần trốn chạy,nhưng sao cuối đời tự nguyện sống chung với cộng sản,chấp nhận phỉ báng ,nguyền rủa cộng đồng hải ngoại,nhưng tôi cảm nhận ông mãn nguyện khi nằm xuống chính nơi ông ra đòi,trong tư tưởng,tâm hồn ông không có hận thù”quê hương mỗi người chỉ một”


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Categories

%d bloggers like this: